Bahar
New member
PhD Yapanlara Ne Denir? “Hocam” Demek Her Zaman Doğru mu?
PhD yapan birine ne denir diye düşünürken insanın aklına önce çok basit bir cevap geliyor: “Doktor.” Sonra bir durup düşünüyor: “Ama daha doktorasını bitirmedi ki?” İşte akademik dünyanın küçük ama şaşırtıcı derecede kafa karıştırıcı sorularından biri burada başlıyor. Çünkü günlük hayatta “doktor” kelimesi çoğu kişinin zihninde hastaneyi, stetoskopu ve “şikâyetiniz nedir?” sorusunu çağrıştırırken akademide bambaşka bir anlam taşıyor.
Bir de şu meşhur sahne var: Birisi PhD yapıyor, çevresinden biri “Sen şimdi doktor musun?” diye soruyor. Doktora öğrencisi birkaç saniye sessiz kalıyor. İçinden tez komitesini, metodolojiyi, veri analizini ve son üç ayda içtiği kahveyi geçirip “Henüz değil” diyor. Çünkü akademik unvanlarda küçük ayrıntılar gerçekten önemli.
Peki doğru ifade nedir? PhD yapan kişiye genel olarak doktora öğrencisi, doktora adayı veya İngilizce kullanımda PhD student / PhD candidate denebilir. Doktora derecesini başarıyla tamamlayıp unvanı aldıktan sonra ise kişi PhD sahibi, yani akademik anlamda doktor olur. Buradaki “doktor” tıp doktorluğu anlamına gelmek zorunda değildir.
PhD Tam Olarak Ne Demek?
PhD, İngilizce “Doctor of Philosophy” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede genellikle felsefe doktorası şeklinde kelimesi kelimesine çevrilse de bu ifade sizi yanıltmasın. Fizik, biyoloji, bilgisayar bilimi, ekonomi, psikoloji, mühendislik veya tarih gibi pek çok alanda PhD yapılabilir.
Buradaki “Philosophy” kelimesinin tarihsel kökeni, modern anlamdaki felsefe bölümünden daha geniştir. Temel olarak bilgi ve bilimsel araştırma geleneğine gönderme yapar.
Dolayısıyla bilgisayar bilimi alanında PhD yapan bir kişinin sabah kahvesini içerken Aristoteles okuyup öğleden sonra algoritma geliştirmesi şart değildir. Gerçi bazı doktora öğrencileri tez yazarken zaten istemeden varoluş felsefesine giriş yapabiliyor:
“Bu araştırmanın amacı nedir?”
“Benim hayatımın amacı nedir?”
“Danışmanım neden e-postama cevap vermiyor?”
Akademik araştırma bazen gerçekten böyle bir zincirleme sorgulamaya dönüşebiliyor.
PhD Yapan Kişiye Ne Denir?
Doktora süreci devam eden kişi için en güvenli ve doğru ifadelerden biri doktora öğrencisidir.
Örneğin:
“Mehmet bilgisayar mühendisliğinde doktora öğrencisi.”
“Zeynep biyoloji alanında PhD yapıyor.”
“Ali doktora araştırmasını sürdürüyor.”
“Selin doktora adayı olarak tez çalışmasına devam ediyor.”
Ancak “doktora adayı” ifadesinin kullanımı kurumdan kuruma ve akademik sistemden akademik sisteme değişebilir. Bazı üniversitelerde kişi belirli yeterlilikleri geçtikten sonra “PhD candidate” statüsüne geçerken, bazı yerlerde doktora programına kabul edilen herkes için aday ifadesi kullanılabilir.
Bu nedenle bir kişinin resmi statüsünü öğrenmek istiyorsanız en güvenli yöntem, bağlı olduğu üniversitenin veya programın kullandığı terminolojiye bakmaktır.
Doktora derecesi tamamlandıktan sonra ise “doktor” unvanı akademik anlamda kullanılabilir.
Burada kritik nokta şu:
PhD yapan kişi henüz PhD sahibi değildir.
Bir öğrencinin üniversitede doktora programına kayıtlı olması, doktorasını tamamladığı anlamına gelmez. Tıpkı hukuk fakültesine kayıtlı bir öğrencinin henüz avukat olmaması gibi.
“Doktor” Kelimesi Sadece Hastanelere mi Ait?
Hayır. “Doktor” kelimesi akademik bir derecedir. Tıp doktorları elbette doktor unvanını kullanır; ancak akademik doktora derecesine sahip kişiler de bu unvanı taşıyabilir.
Burada toplumdaki alışkanlıklar biraz kafa karıştırıyor. Hastaneye gittiğimizde “doktor” dediğimizde çoğunlukla hekimden bahsediyoruz. Üniversitede ise “doktor” dediğimizde doktora derecesini tamamlamış bir akademisyenden veya araştırmacıdan söz edebiliriz.
Mesela bir tarihçi doktora derecesine sahipse akademik anlamda doktordur. Fakat bu kişinin size grip olduğunuzda reçete yazmasını beklemek pek stratejik bir yaklaşım olmayacaktır.
Aynı durum bir kimya doktoru için de geçerli. Moleküller konusunda çok şey biliyor olabilir ama boğaz ağrınıza antibiyotik yazma yetkisi buradan otomatik olarak gelmez.
Yani “doktor” bir akademik dereceyi ifade edebilir; “hekim” ise tıp eğitimi ve mesleki yetkiyle ilgilidir.
Doktora Yapmak ile Doktor Olmak Arasındaki Fark
Doktora sürecini biraz yolculuk gibi düşünmek faydalı olabilir.
Lisans: “Bu alanın temelini öğreniyorum.”
Yüksek lisans: “Belirli bir konuda derinleşiyorum.”
Doktora: “Bu alandaki bilgiye özgün bir katkı sunmaya çalışıyorum.”
Doktora derecesi, yalnızca uzun süre ders almak anlamına gelmez. Doktora araştırmasının önemli unsurlarından biri, alanına özgün bir katkı sunan bağımsız bir araştırma yürütmektir.
Bu yüzden doktora öğrencisinin önünde sadece tez yazmak yoktur. Literatür taraması, araştırma tasarımı, veri toplama veya deney yapma, analiz, akademik yazım, sunumlar, konferanslar, makaleler ve tez savunması gibi pek çok aşama bulunabilir.
Ve tabii akademik hayatın görünmez dersi:
“Bir makalenin son halini gönderdim.”
“Harika, şimdi küçük bir düzeltme var.”
“Küçük mü?”
“Yaklaşık 47 maddelik.”
İşte doktora mizahının önemli bir kısmı buradan çıkıyor.
Erkekler Çözüm Odaklı, Kadınlar Empatik mi? Bu Kadar Basit Değil
Doktora yapan insanları anlatırken cinsiyet üzerinden kesin kişilik kalıpları oluşturmak oldukça yanıltıcı olur. “Erkekler tamamen çözüm odaklıdır, kadınlar tamamen duygusaldır” gibi genellemeler hem akademik gerçekliği hem de insanların bireysel farklılıklarını görmezden gelir.
Bununla birlikte, farklı insanların doktora stresine ve akademik problemlere farklı yaklaşabildiğini görmek ilginçtir.
Örneğin erkek bir doktora öğrencisi olan Murat, laboratuvardaki deney üç kez başarısız olduğunda doğrudan problemi parçalara ayırabilir:
“Kontrol grubunu değiştirelim. Ölçüm yöntemini tekrar test edelim. Sonra yeniden deneyelim.”
Aynı ekipte çalışan kadın doktora öğrencisi Elif ise önce ekip içindeki iletişimi toparlamaya çalışabilir:
PhD yapan birine ne denir diye düşünürken insanın aklına önce çok basit bir cevap geliyor: “Doktor.” Sonra bir durup düşünüyor: “Ama daha doktorasını bitirmedi ki?” İşte akademik dünyanın küçük ama şaşırtıcı derecede kafa karıştırıcı sorularından biri burada başlıyor. Çünkü günlük hayatta “doktor” kelimesi çoğu kişinin zihninde hastaneyi, stetoskopu ve “şikâyetiniz nedir?” sorusunu çağrıştırırken akademide bambaşka bir anlam taşıyor.
Bir de şu meşhur sahne var: Birisi PhD yapıyor, çevresinden biri “Sen şimdi doktor musun?” diye soruyor. Doktora öğrencisi birkaç saniye sessiz kalıyor. İçinden tez komitesini, metodolojiyi, veri analizini ve son üç ayda içtiği kahveyi geçirip “Henüz değil” diyor. Çünkü akademik unvanlarda küçük ayrıntılar gerçekten önemli.
Peki doğru ifade nedir? PhD yapan kişiye genel olarak doktora öğrencisi, doktora adayı veya İngilizce kullanımda PhD student / PhD candidate denebilir. Doktora derecesini başarıyla tamamlayıp unvanı aldıktan sonra ise kişi PhD sahibi, yani akademik anlamda doktor olur. Buradaki “doktor” tıp doktorluğu anlamına gelmek zorunda değildir.
PhD Tam Olarak Ne Demek?
PhD, İngilizce “Doctor of Philosophy” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede genellikle felsefe doktorası şeklinde kelimesi kelimesine çevrilse de bu ifade sizi yanıltmasın. Fizik, biyoloji, bilgisayar bilimi, ekonomi, psikoloji, mühendislik veya tarih gibi pek çok alanda PhD yapılabilir.
Buradaki “Philosophy” kelimesinin tarihsel kökeni, modern anlamdaki felsefe bölümünden daha geniştir. Temel olarak bilgi ve bilimsel araştırma geleneğine gönderme yapar.
Dolayısıyla bilgisayar bilimi alanında PhD yapan bir kişinin sabah kahvesini içerken Aristoteles okuyup öğleden sonra algoritma geliştirmesi şart değildir. Gerçi bazı doktora öğrencileri tez yazarken zaten istemeden varoluş felsefesine giriş yapabiliyor:
“Bu araştırmanın amacı nedir?”
“Benim hayatımın amacı nedir?”
“Danışmanım neden e-postama cevap vermiyor?”
Akademik araştırma bazen gerçekten böyle bir zincirleme sorgulamaya dönüşebiliyor.
PhD Yapan Kişiye Ne Denir?
Doktora süreci devam eden kişi için en güvenli ve doğru ifadelerden biri doktora öğrencisidir.
Örneğin:
“Mehmet bilgisayar mühendisliğinde doktora öğrencisi.”
“Zeynep biyoloji alanında PhD yapıyor.”
“Ali doktora araştırmasını sürdürüyor.”
“Selin doktora adayı olarak tez çalışmasına devam ediyor.”
Ancak “doktora adayı” ifadesinin kullanımı kurumdan kuruma ve akademik sistemden akademik sisteme değişebilir. Bazı üniversitelerde kişi belirli yeterlilikleri geçtikten sonra “PhD candidate” statüsüne geçerken, bazı yerlerde doktora programına kabul edilen herkes için aday ifadesi kullanılabilir.
Bu nedenle bir kişinin resmi statüsünü öğrenmek istiyorsanız en güvenli yöntem, bağlı olduğu üniversitenin veya programın kullandığı terminolojiye bakmaktır.
Doktora derecesi tamamlandıktan sonra ise “doktor” unvanı akademik anlamda kullanılabilir.
Burada kritik nokta şu:
PhD yapan kişi henüz PhD sahibi değildir.
Bir öğrencinin üniversitede doktora programına kayıtlı olması, doktorasını tamamladığı anlamına gelmez. Tıpkı hukuk fakültesine kayıtlı bir öğrencinin henüz avukat olmaması gibi.
“Doktor” Kelimesi Sadece Hastanelere mi Ait?
Hayır. “Doktor” kelimesi akademik bir derecedir. Tıp doktorları elbette doktor unvanını kullanır; ancak akademik doktora derecesine sahip kişiler de bu unvanı taşıyabilir.
Burada toplumdaki alışkanlıklar biraz kafa karıştırıyor. Hastaneye gittiğimizde “doktor” dediğimizde çoğunlukla hekimden bahsediyoruz. Üniversitede ise “doktor” dediğimizde doktora derecesini tamamlamış bir akademisyenden veya araştırmacıdan söz edebiliriz.
Mesela bir tarihçi doktora derecesine sahipse akademik anlamda doktordur. Fakat bu kişinin size grip olduğunuzda reçete yazmasını beklemek pek stratejik bir yaklaşım olmayacaktır.
Aynı durum bir kimya doktoru için de geçerli. Moleküller konusunda çok şey biliyor olabilir ama boğaz ağrınıza antibiyotik yazma yetkisi buradan otomatik olarak gelmez.
Yani “doktor” bir akademik dereceyi ifade edebilir; “hekim” ise tıp eğitimi ve mesleki yetkiyle ilgilidir.
Doktora Yapmak ile Doktor Olmak Arasındaki Fark
Doktora sürecini biraz yolculuk gibi düşünmek faydalı olabilir.
Lisans: “Bu alanın temelini öğreniyorum.”
Yüksek lisans: “Belirli bir konuda derinleşiyorum.”
Doktora: “Bu alandaki bilgiye özgün bir katkı sunmaya çalışıyorum.”
Doktora derecesi, yalnızca uzun süre ders almak anlamına gelmez. Doktora araştırmasının önemli unsurlarından biri, alanına özgün bir katkı sunan bağımsız bir araştırma yürütmektir.
Bu yüzden doktora öğrencisinin önünde sadece tez yazmak yoktur. Literatür taraması, araştırma tasarımı, veri toplama veya deney yapma, analiz, akademik yazım, sunumlar, konferanslar, makaleler ve tez savunması gibi pek çok aşama bulunabilir.
Ve tabii akademik hayatın görünmez dersi:
“Bir makalenin son halini gönderdim.”
“Harika, şimdi küçük bir düzeltme var.”
“Küçük mü?”
“Yaklaşık 47 maddelik.”
İşte doktora mizahının önemli bir kısmı buradan çıkıyor.
Erkekler Çözüm Odaklı, Kadınlar Empatik mi? Bu Kadar Basit Değil
Doktora yapan insanları anlatırken cinsiyet üzerinden kesin kişilik kalıpları oluşturmak oldukça yanıltıcı olur. “Erkekler tamamen çözüm odaklıdır, kadınlar tamamen duygusaldır” gibi genellemeler hem akademik gerçekliği hem de insanların bireysel farklılıklarını görmezden gelir.
Bununla birlikte, farklı insanların doktora stresine ve akademik problemlere farklı yaklaşabildiğini görmek ilginçtir.
Örneğin erkek bir doktora öğrencisi olan Murat, laboratuvardaki deney üç kez başarısız olduğunda doğrudan problemi parçalara ayırabilir:
“Kontrol grubunu değiştirelim. Ölçüm yöntemini tekrar test edelim. Sonra yeniden deneyelim.”
Aynı ekipte çalışan kadın doktora öğrencisi Elif ise önce ekip içindeki iletişimi toparlamaya çalışabilir: